HOME | INFO | KONTAKT   
  ISLAMSKA ZAJEDNICA I MUSLIMANI U CRNOJ GORI
 13/06/2008  autor:

   Crna Gora je jedna od šest republika bivše Jugoslavije. Graniči sa Albanijom, Kosovom, Srbijom, Bosnom te u Jadranskom moru sa Italijom. Obuhvaća površinu od 13.812 km2 i prema popisu iz 2003. godine ima 672.656 stanovnika. Stanovništvo je multietničko i multireligijsko: 70% su pravoslavci, 21% ili 141.105 muslimani i 4.19% katolici.
Islamska Zajednica u Crnoj Gori osnovana je 1878. godine odlukom Berlinskog kongresa kao i ugovorom izmedu Crne Gore i Turske, kojim je muslimanima priznato pravo na formiranje vjerske zajednice i samostalno upravljanje vjerskim poslovima i imovinom. (Čl. 30. Berlinskog Ugovora).
Za prvog muftiju muslimana u Crnoj Gori postavljen je 1878. godine Hadži Salih ef. Huli, iz Ulcinja, rodom iz Skadra, kojem je knjaz Nikola dao punovažnu vlast ‘’da sudi muslimanima po šerijatu, onako kako je to bilo u turski vakat’’. Njega je po odobrenju halife postvljao visoki Šejhul-islam iz Carigrada. Njegovo sjedište bilo je prvo u Ulcinju a zatim prenešeno u Podgoricu.
Zbog nesporazuma sa knjaževim vlastima, Hadži Salih efendi iselio se u Skadar 1883. god.
Kralj Nikola uputio je molbu turskoj vladi da pošalju novog muftiju. U oktobru 1887. godine Turska je poslala carigradskog muderisa Hadži Mustafu Efendiju Tikvešliju, rodom iz Tikveša-Bugarska, porijeklom Pomak, kog Mešihat iz Carigrada postavlja za muftiju muslimana u Crnoj Gori, sa sjedištem muftijstva u Podgorici. I između muftije Mustafa Hilmi i vlasti često je dolazio do nesporazuma, a posebno kada je vlast izdala naredbu da se umrli ne smije kopati dok ne prođu 24 sata. On je smatrao da je time povrijeđen šerijat, pa je napustio Crnu Goru i vratio se za Carigrad.
Treći muftija muslimana u Crnoj Gori izabran je Murteza ( Kamberov) Efendija Karađuzović, rođen 1865. godine u Baru. Ova porodica vuče lozu Karađoz Reisa iz Magnise u Anadoliji.
Dana 17. juna 1912. godine Ukazom Kralja Nikole I, Karađuzović je postavljen za Muftiju muslimana u Crnoj Gori, sa prestavkom upućenom Visokom Mešihatu u Carigradu, kako bi njegovo postavljenje bilo šerijatski ispravno. Svoju dužnost je obavljao sve do 1918. godine kada je na podgoričkoj skupštini proglašeno ujedinjenje sa Srbijom, a Kralj Nikola svrgnut sa vlasti. Ovim je ukinuto muftijstvo crnogorsko a prenešeno prvo u Niš a kasnije u Beograd i proglašeno Vrhovno muftijstvo u Beogradu, odnosno Vrhovnim islamskim nadleštvom za Srbiju i Crnu Goru.
U Kraljevini SHS postojale su dvije islamske zajednice odnosno dva Ulema Medžlisa: jedna u Srbiji sa Kosovom i Makedonijom u čijem sastavu ulazi i Crna Gora, a druga za BiH, Hrvatsku, Sloveniju i Dalmaciju, kojom upravlja reis-u-ulema u Sarajevu.
Jedinstvo Islamske zajednice uspostavljeno je 1930. godine Ustavom Islamske zajednice i reis-u-ulemom sa sjedištem u Beogradu.
Godine 1936 novim zakonom i Ustavom IVZ ukinute su institucije muftijstva, a sjedište Reis-u-uleme je prenijeto iz Beograda u Sarajevo.
Nakon Drugog svjetskog rata, normalizacijom političkih prilika i stvaranjem osnovnih pretpostavki za uobličavanje Islamske vjerske zajednice. prišlo se izradi novog ustava. O nacrtu ustava raspravljali su imami u Crnoj Gori 13. avgusta 1947. g. na Cetinju. Nacrt je usvojen, pa je tom prilikom izabran delegat iz Crne Gore u tijelo za izbor Reisu-l-uleme u Sarajevu, kada je izabran Ibrahim ef. Fejić.
Dana 26. avgusta 1947. godine Vrhovni Vakufski Sabor verifikovao je Ustav IVZ i izabrao Ibrahima Fejića za prvog Reis-u-ulemu u FNRJ.
Iste godine formirani su vakufski Sabori i saborski odbori po republikama.
U Crnoj Gori je sljedeće godine ( 1948) obrazovano Islamsko Starješinstvo, i prvi predsjednik u NRCG izabran je Husein Redžepagić, imam iz Plava, a 1959. hadži hafiz Šukrija Bakalović, rodom iz Ulcinja, koji je obavljao svoju dužnost sve do smrti 1975. godine.
Sljedeće 1976. godine, 26. maja za predsjednika Starješinstva IVZ u SRCG, na zasjedanju Vrhovnog Sabora IZ-e u SFRJ, održanog u Sarajevu izabran je Idriz Demirović, dotadašnji imam u Baru. Dužnost je obavljao sve do 2003. godine, kada se povukao iz službe i na izborima 2003. godine za reisa IZ-e u RCG je izabran Rifat ef. Fejzić, iz Rožaja.
Ako se uporedi socijalističko-komunistički sistem bivše Jugoslavije sa komunističkim sistemima susjednih zemalja kao što su Albanija i Bugarska, muslimani u Jugoslaviji su imali veća vjerska prava. To ne znači da je položaj IVZ u Jugoslaviji bio dobar. Naprotiv. Poredenja radi, 1948. godine u imamskoj službi u Crnoj Gori bilo je 99 imama. Kako je te godine u C. Gori bilo 69.230 muslimana, to znači da je jedan imam dolazio na oko 700 vjernika. Godine 2003. bilo je zaposleno 70 imama na 141.105 muslimana. Dakle, danas jedan imam dolazi na 2015 vjernika. Komunistička antivjerska kampanja na sve načine je pokušala da zaustavi, umanji i zbriše prisustvo islama na ovom području. Oštećene i porušene džamije nisu renovirane a dozvole za izgradnju novih nisu izdavane. Sve medrese su zatvorene a vakufska dobra su konfiskovana.
Raspadom SFR Jugoslavije 1992. godine i formiranjem nezavisnih država mijenja se i struktura Islamske zajednice Jugoslavije. Formiraju se islamske zajednice Bosne i Hercegovine, Makedonije i Kosova kao nezavisne institucije. To je dovelo do osamostaljivanja Islamske zajednice u Crnoj Gori.

Mešihat Islamske zajednice Crne Gore
Muslimani Crne Gore su organizovani u trinaest lokalnih islamskih zajednica koordinisanih od strane Mešihata Islamske zajednice sa sjedištem u Podgorici. Sve vjerske aktivnosti organizovane su prema Ustavu Islamske zajednice iz 1994. godine. Sabor Islamske zajednice kao najviše tijelo koji broji dvadeset dva člana bira osmočlani Mešihat kao svoj izvršni organ. Članovi Sabora, članovi Mešihata, glavni imami i trinaest uglednih gradana čine posebno izborno tijelo koje bira reisa Islamske zajednice. Posljedni izbori za reisa bili su 2003. kada je za reisa izabran Rifat-efendija Fejzić.
Lokalne organizacione jedinice, odnosno odbori Islamske zajednice postoje u: Podgorici, Ulcinju, Baru, Ostrosu, Dinošu, Tuzima, Rožaju, Beranima, Petnjici, Bijelom Polju, Pljevljima, Plavu i Gusinju. One su autonomne u svom radu, imaju svoj Odbor i status pravnog lica.
Aktivno je oko sto džamija u kojima službu obavlja sedamdeset imama. Imami su većinom svršenici medresa ali sve više ima fakultetski obrazovanog kadra. Trenutno oko četrdeset studenata iz CG koji pohađaju islamske fakultete i akademije u Sarajevu, Prištini, Novom Pazaru, Kairu, Damasku, Bejrutu, Istanbulu, Ankari, Bursi i Medini. Oko pedeset učenika pohada medrese u Prištini, Novom Pazaru, Sarajevu, Mostaru, Visokom, Tuzli i Zagrebu.
Islamska zajednica CG se samofinansira, a njeni glavni prihodi su: godišnja članarina, sadekai fitr, zekat i druge donacije. Iznos godišnje članarine koju plaćaju sve muslimanske porodice varira od 20 do 40 eura i glavni je izvor finansija IZ-e. Prosječna plata imama je 200 eura. Budžet Mešihata, koordinatora aktivnosti lokalnih islamskih zajednica, se finansira isključivo od strane donacija (sadekai fitr, zekat, sadaka) muslimana Crne Gore kao i onih koji su na privremenom radu u inostranstvu. Medutim, teška ekonomska situacija, ratna atmosfera zadnjih godina kao i aktuelna događanja na svjetskoj političkoj sceni vidno utiču na budžet Mešihata. Stoga Islamska zajednica nije u stanju da ispuni sve potrebe muslimana Crne Gore. Ona je još uvijek nespremna za velike projekte a veliki projekti kao što su izgradnja novih džamija, islamskih centara i madresa je prioritet.
(Priredio: Bajro ef. Agović, sekretar Mešihata Islamske zajednice u Crnoj Gori)

   © šeher - tuzi 2006 | Hosted by: AmaxHost.com | design & programing by: amaxstudio